جشن های ایرانی

 
جشن های ایرانی
 
 


جشن‎های ایرانی
امروزه مراد از واژه «جشن» در زبان فارسی‎، ایام عید و سرور و شادمانی است. در حالی که در اصل چنین نیست. مقصود از جشن، مراسم ستایش، اوستاخوانی و آدابی است که در روزهای شادمانی برپا می ‎شود. اما کم‎کم این واژه به معنیِ «ایام و روزهای ویژه» درآمد. واژه جشن میان زرتشتیان ایران به شکل «جَشِن» ویا «جشن‎خوانی» در گفت‎و‎گو و محاوره به‎کار می‎رود. یعنی مراسمی که در آن اوستا، دعا و سرود خوانده می‎شود.

 
 
 
 


. گاهنبار
گاهنبارها مجموعه جشن‎هایی هستند که در بزرگداشت شش آفریده خداوند بوده‎اند که ایرانیان باستان پرستش و احترام آن‎ها را بر خود واجب می‎ دانسته‎ اند. از آن‎جا که به باور ایرانیان باستان، آفرینش جهان در شش مرحله صورت گرفته است و گاهنبارها نیز بر مبنای همین دیدگاه شکل گرفتند. گاهنبار بعد از ورود اعراب به ایران به تدریج به فراموشی سپرده شد و در نهایت فقط زرتشتیان آن‎را به جا می‎ آورند. اما این جشن با این‎که از معروف‎ ترین جشن‎ های پیش از اسلام بود و در تمامی متون پهلوی و هم در متون دوره اسلامی آمده است، نشانه‎ های یک جشن امروزی را ندارد و جشنی مخصوص مومنان زرتشتی است. این مورد از روی مراسم آن که در کتاب‎ های زرتشتیان آمده و تخصیص پاداش و گناه اخروی به آن مشخص می ‎گردد.

 
 
 
 


جشن تیرگان
ایرانیان با آغاز فصل تابستان، یعنی در سیزدهمین روز تیر ماه، جشنی داشتند به نام تیرگان که به پاسداشت ایزد باران برگزار می ‎شود. برخی نیز بر این باورند که جشن تیرگان، در همان روزی برگزار می ‎شود که یکی از پهلوانان اسطوره ‎ای ایران، آرش کمانگیر، بر فراز کوه دماوند رفت و با پرتاب تیری چنان پر قدرت، مرز ایران را مشخص کرد. داستان تیشتر از این قرار است که این الهه در هیبت اسبی باوقار، به درون دریا فرود می‎ آید. در آن‎جا به مدت چندین شبانه‎روز با دیو خشکسالی، «اپوش» نبرد می‎ کند و پس از یک ‎بار شکست، در نهایت بر این دیو پیروز می‎شود. با پیروزی تیشتر، رودها به مزرعه‎ ها جاری می ‎شوند و ابرهای بارانی از دریا سر بر می ‎آورند. این‎جاست که باران حیات ‎بخش بر سرزمین ‎ها شروع به باریدن می‎کند. از آن‎جایی که جشن تیرگان با عنصر آب در ارتباط بوده، با مراسمی از جمله آب ‎پاشی همراه است. همچنین در برخی مناطق شمالی ایران این جشن باستانی در قالب‎ های دیگری از جمله «تیرماه سیزده شو» به شکرانه برداشت گندم برگزار می ‎شود.

 
 
 
 


سده
ایرانیان باستان زمان پیدایش آتش را در روز دهم بهمن می ‎دانستند و همه ساله این روز را با نام جشن سده پاس می ‎داشتند. مراسم سده امروزه در تهران در محلی به نام «کوشک ورجاوند» برگزار می‎ شود و شامل مراسمی از جمله نیایش، شعرخوانی و سخنرانی است. در این مراسم موبد با آتشدان‎ هایی در دست، وارد محل افروختن آتش می‎ شود و گروه نوازندگان با ساز و دهل و سرنا و همچنین گروهی از زنان در حالی که به اطراف گل می ‎افشانند، او را همراهی می ‎کنند. موبدان گرداگرد تلی از هیزم گرد می ‎آیند و با آتشدان ‎ها آن را شعله ‎ور می‎کنند.

 
 
 
 


مهرگان
در بیشتر منابع تاریخی، دو جشن نوروز و «مهرگان» به همراه هم نام برده شده‎ و با این‎که پیشینه متفاوتی دارند، اما مراسم آن‎ها به هم نزدیک است. مهرگان از جمله مراسمی است که در دوره انوشیروان ساسانی رواج داشته است. اما حتی پس از اسلام در دوره عباسیان هم با شکوه تمام اجرا می‎ شد. مهرگان تقریباً در آغاز نیمه دوم سال خورشیدی و در واقع برای رفتن به پیشواز فصل سرما انجام می‎شد. یکی از دلایل برگزاری این جشن را به داستانی اسطوره‎ ای منسوب می‎ دانند. یعنی همان زمان که فریدون، پادشاه پیشدادی، در کوه دماوند ضحاک ماردوش را به بند کشید. برخی نیز مهرگان را منسوب به «مهر»، که ایزدی هندواروپایی محسوب می‎شود. از جمله آیین‎ های مهرگان چراغانی کردن، طبل زدن، هدیه دادن، مهمانی گرفتن هستند امروزه جشن مهرگان تنها در میان زرتشتیان ایران مورد توجه قرار می‎گیرد.

 
 
 
 


سوری
آتش‎افروزی در جشن‎ ها یکی از سنت‎های ایرانیان بوده و یکی از جشن ‎هایی که در آن آتش می ‎افروزند، جشن «سوری» است که همگانی بوده و عمده مراسم آن در محل ‎های عمومی و گرد آتش است. از نحوه برگزاری آن در روزگار ساسانیان مدرک دست اولی در دست نیست. فقط با توجه به شواهدی چند و امتداد یافتن آن تا امروز می‎ توان یقین یافت که چنین جشنی در هر دو دوره برگزار می ‎شده است. امروزه جشن سوری در چهارشنبه آخر سال خورشیدی با عنوان چهارشنبه سوری انجام می ‎شود. در این روز که چند روز پیش از توروز است، تمام مردم در سرتاسر ایران در کوی و برزن آتش می ‎افروزند و با پریدن از روی آتش و نورافشانی این روز را جشن می‎گیرند.

 
 
 
 


نوروز
امروزه هم جشن نوروز که علاوه بر ایران، در سایر کشورهای منطقه نیز برگزار می‎شود. «نوروز» جشن آیینی و باستانی تمام سرزمین ‎های حوزه فرهنگ ایرانی است. جشنی برای پاسداشت فرا رسیدن بهار و نو شدن سال. امروزه در ایران، کشورهای خاورمیانه، قفقاز، شبه قاره هند و بالکان، نخستین روز از نخستین ماه سال، اول فروردین ماه که دقیقاً براساس وضعیت زمین و آغاز فصل بهار تعیین شده است را به عنوان نوروز جشن می‎گیرند. با تلاش دوازده کشور به رهبری ایران جشن نوروز، در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده بود اما با تغییراتی در سال 2016 میلادی مجدداً به ثبت رسید. پیرامون پیدایش جشن نوروز روایت ‌های گوناگونی آمده است. در شاهنامه‌ی فردوسی، آمده است که نوروز روز بر تخت نشستن «جمشید شاه»، پادشاه پیشدادی ایرانی است. آیین برگزاری جشن نوروز در دیوارنگاری ‌های پایتخت شاهنشاهی هخامنشی، «پارسه» که «تخت جمشید» نیز خوانده می‎شود، تصویرپردازی شده است. یکی از روایت ‌ها پیرامون ساخت پارسه، تدارک برگزاری نوروز است.

 
 
 

دیدگاه ها بسته شده است

همسفر گرامي
با توجه به شيوع ويروس كرونا
لطفا جهت اطلاع از نرخ پكيج ها تا اطلاع ثانوي با شركت تماس حاصل فرماييد