گنبد

 
گنبد سلطانیه بزرگترین گنبد خشتی جهان
 
 

تمام جهان شهر «سلطانیه»، پایتخت حکومت مغولان در ایران را با سازه‎ مرتفعی می ‎شناسند که یکی از بلندترین گنبد های آجری دنیا به شمار می‎رود. گنبد سلطانیه مثالی از پیشرفت معماری ایرانی در سده‎ های میانه پس از ورود اسلام، یعنی قرون سیزده و چهارده میلادی به شمار می‎آید. کار ساخت این گنبد، به دستور «الجایتو»، پادشاه ایلخانی که تبار مغولی داشت، بنا نهاده شد. عملیات ساخت و ساز از سال 1302 تا 1312 میلادی، یعنی مدت ده سال به طول انجامید. در روایات آمده است که الجایتو قصد داشت پیکر دو تن از امامان شیعه را به آن‎جا منتقل کند اما این اتفاق هیچ‎گاه به وقوع نپیوست.

 
 
 
 

اثری که گنبد سلطانیه بر ساخت بناهای مشهور و فاخر پس از خود گذارد، انکار ناپذیر است و همواره نام آن در کنار مشهورترین و بزرگ‎ترین آثار معماری جهان قرار گرفته است. «آرتور آبهام پوپ»، مورخ و نویسنده آمریکایی که شیفته فرهنگ و هنر ایران بود، گنبد سلطانیه را مقدمه ‎ای بر ساخت «تاج محل» در هندوستان می‎داند و همچنین گفته می‎شود «فیلیپو برونوشلی»، گنبد کلیسای فلورانس ایتالیا، «کلیسای جامع سانتا ماریا دل فیوره» را با الهام از گنبد سلطانیه طراحی کرد. گنبد سلطانیه با توجه به ویژگی‎ هایی از جمله حجم، شیوه‎ های بدیع معماری، ارتباط فضاهای گوناگون با یکدیگر و تناسبات موجود در اجزای مختلف، ایستایی و مقاومت بنا، و درنهایت زیبایی جزئیات معماری و تزیینات، در سال 2005 میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. گنبد سلطانیه بنایی است هشت‎ ضلعی که هشت مناره از زاویه‎ های آن برافراشته شده و گنبد فیروزه ‎ای رنگ در میان آن ‎ها قرار گرفته است. گنبد براساس معماری سبک «آذری» ساخته شده است. خاستگاه این شیوه منطقه آذربایجان است و ترکیبی از هنر معماری ایرانی و مغولی را به نمایش می‎ گذارد. سازه زیرین گنبد از سه طبقه تشکیل شده‎ است که پلانی مستطیل‎ شکل با گوشه‎ های صاف دارد.

 
 
 
 

اما از طبقه دوم، پلان هشت‎ ضلعی می‎شود که طول هریک از اضلاع این هشت‎ ضلعی هفده متر است. طبقه انتهایی بنا دارای ایوانی سرتاسری است که مشرف به شهر سلطانیه و دشت‎ های اطراف آن است و چشم‎انداز زیبایی از کوهستان را از ضلع شمالی و همچنین جنوبی دارد. درنهایت، بالاترین بخش بنا، گنبد فیروزه‎ای آن است. با ورود به داخل بنا، فضای وسیع و مسطحی به چشم می‎خورد. طبقه نخست از ایوانی در درون سازه تشکیل شده است که امکان مشاهده فضای همکف از بالا را می‎داده است. اما ایوان‎ طبقه دوم برخلاف طبقه اول، در سمت بیرونی بنا ساخته شده‎ اند. از جمله ویژگی ‎های منحصربه‎فرد گنبد سلطانیه، آجرچینی ‎ها و کاشی‎کاری‎ هاست که به صورت کتیبه ‎هایی به «خط کوفی» بر سقف و دیوارها نقش بسته‎ اند. اما ناگفته نماند که دانش ایرانیان در آن دوران نیز بر جزئیات معماری اثر گذاشته است. برای نمونه تابش نور خورشید از هریک از پنجره‎ ها و روزنه ‎های بنا، ساعت مشخصی را نشان می ‎داده است که مردم برای انجام آیین ‎های مذهبی مثل خواندن نماز از آن بهره می ‎بردند.

 
 

روی ستاره کلیک کنید تا امتیاز دهید!

میانگین امتیاز 5 / 5. تعداد رای: 2

 
 
 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همسفر گرامي
با توجه به شيوع ويروس كرونا
لطفا جهت اطلاع از نرخ پكيج ها تا اطلاع ثانوي با شركت تماس حاصل فرماييد